Türkiye ve Çin Arasındaki Yatırım İlişkileri

Ülkesine büyük bir miktarda yabancı sermaye çeken ve ayrıca büyük bir sermaye ihraç potansiyeli bulunan Çin ile ortak yatırımlar şeklinde işbirliğine gidilmesinin özellikle dış ticaret açığının dengelenebilmesi açısından faydalı olacağı düşünülmektedir. Ancak bugüne kadar yapılan tüm tanıtım faaliyetlerine rağmen istenen seviyede Çin yatırımının ülkemize çekilebilmesi mümkün olamamıştır. 2009 yılı içerisinde gerçekleştirilmesi planlanan yatırımların da ekonomik kriz nedeniyle ertelendiği görülmektedir.

Çin’in yurtdışı yatırımları da ülke yönetiminin siyasi güdümüyle hareket etmektedir. Dolayısıyla Türkiye ve Çin arasındaki özellikle 2009 yılındaki karşılıklı temaslarla geliştirilen olumlu siyasi zemin bu tabloda önemli rol oynamaktadır. Bu noktada Çin tarafına ülkemizin AB ile gümrük birliğimiz, lojistik ve diğer avantajlarımızı da dikkate alarak, ülkemize sadece mal satışı, müteahhitlik hizmetleri alanında değil, istihdam ve yeni teknoloji transferi sağlayacak doğrudan yatırımlarla da girmeleri yönündeki talebimizin açık bir şekilde dile getirilmesi önem arz etmektedir.

Türkiye’deki Çin Yatırımları
2009 yılı Aralık ayı itibariyle, ülkemizde toplam 359 adet Çinli firmanın kurulduğuna dair kayıt bulunmaktadır. Söz konusu firmalardan büyük bir çoğunluğu ticaret sektöründe, geri kalanları ise imalat sektöründe ve hizmet sektöründe faaliyet göstermektedir.

Ayrıca, ülkemiz ile Çin arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin derinleştirilmesi ve ikili ticaretteki açığın belirli ölçüde dengelenmesi amacıyla, iki ülke arasındaki yatırım ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik çeşitli faaliyetler yapılmaktadır.

Bu kapsamda, Çin’nin en büyük on şirketi içerisinde yer alan ve Çin tarafından ülke dışında yatırım yapması için teşvik edilen China General Technology Holding Ltd. (GENERTEC) firması, İzmir Serbest Bölgesi’nde bir ofis açmayı ve önümüzdeki dönemde, İzmir’de otobüs, kamyon ve ticari araçlar için yedek parça, enerji ve sağlık sektörlerine yönelik yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım yapmayı planlamaktadır.

Ayrıca, otomotiv sektöründe Çinli DFM (Dong Feng Motor) ülkemizde 250 milyon dolarlık yatırıma gitme kararı almıştır. Son dönemde, ülkemizde yatırım yapmak amacıyla, başta Çinli Chery ve Geely (otomotiv) firmaları ile ZTE ve Huawei firmaları (telekomünikasyon) olmak üzere, birçok diğer büyük Çinli firmanın (China Light-hafif sanayi ve madencilik, Sinosteel-demir çelik, CMC-müteahhitlik, Yingli Solar-güneş enerjisi) çalışmalarını sürdürmektedir.

Çin’deki Türk Yatırımları
Pekin Ticaret Müşavirliğimiz tarafından yapılan araştırma sonucunda, Türk firmalarının genellikle Çin’de temsilcilik ofisi şeklinde faaliyet gösterdikleri ve ayrıca, firmaların çoğunun genel ticaretle (özellikle ithalat ağırlıklı) iştigal ettikleri gözlemlenmektedir.

Diğer taraftan, 1999 yılında Garanti Bankası, 2006 yılında ise Türkiye İş Bankası, Şanghay’da temsilcilik ofisi açmıştır. Son olarak, Türkiye’nin en önemli gruplarından birisinin bünyesinde bulunan Arçelik, Çin Casa-Shinco firmasını (çamaşır makine üreticisi) 8 milyon dolara satın almış bulunmaktadır.

Goldaş firması Çin’deki mağazalarında Türkiye’den ihraç ettiği kuyumculuk ürünlerini pazarlamaktadır. Çin’de yatırımları bulunan diğer önemli firmalarımız ise, Demirdöküm, Ünsa, Çimtaş, Şişecam, Atasay, Mozaik Tekstil ve Faber Dış Ticarettir. Öte yandan, son dönemde özelikle deri konusunda Çin’de ciddi yatırımların yapıldığı gözlemlenmektedir. Hali hazırda, deri, tekstil, sanayi tipi çuval, çamaşır makinası, çelik boru vb. alanlarda Çin’de yatırım yapan Türk şirketlerinin toplam yatırımları 100 milyon dolara yaklaşmış bulunmaktadır.

Diğer taraftan, Pekin Büyükelçiliğimiz tarafından yapılan araştırmalar sonucunda, firmalarımız için bu ülkede başta elektrikli ev aletleri, çamaşır makinesi, buzdolabı, bulaşık makinesi vb. beyaz eşya ile televizyon olmak üzere dayanıklı tüketim malları, inşaat ve iç dekorasyon malzemeleri, otomotiv ve otomotiv yan sanayi, traktör, gıda işleme ve konserve sanayi, büyük alışveriş merkezleri, deri işlemeciliği, hazır giyim, telefon ve telefon santralleri kurulması ile müteahhitlik alanlarında ortak yatırım imkanlarının bulunduğu tespit edilmiştir.

Öte yandan, Çin’de Uygur Türklerinin yoğun olarak yaşadığı Sincan-Uygur Özerk Bölgesinde de, Çin Hükümeti ile işbirliği halinde, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler, halıcılık, tekstil, dericilik, hayvancılık, şarap ve meyve suyu üretimi, gıda ve tüketim malları üretimi ve büyük alışveriş merkezleri açılması konularında ortak yatırımlar yapılması imkanları mevcuttur. Hali hazırda, ülkemizden bazı işadamlarının bu bölgede deri giyim, deri işleme, ihracat ve ithalat, fırıncılık, pastacılık ve lokantacılık gibi çeşitli alanlarda yatırım yaptıkları bilinmektedir.

Kaynak: Dış Ticaret Müsteşarlığı, IGEME   |   Editör: DijitalPort.com

Çin’in Türkiye ile Ticareti