Çin Gümrük Tarifeleri, Engeller ve Uygulamalar

Tarifeler
Çin DTÖ üyeliği sonrası tarifeleri düşürme, tarife dışı engelleri azaltma, yabancı firmalar için pazara girişi kolaylaştırma ve şeffaflık yönündeki taahhüdünü yerine getirme yolunda özellikle de tarifeler konusunda önemli adımlar kat etmiştir.

Tarifeler Harmonize Sistem-HS koduna dayanmaktadır. MFN ve GENEL olmak üzere iki adet tarife sütunu bulunmaktadır. MFN Türkiye’nin de içinde bulunduğu DTÖ üyesi ya da tamamlanmış karşılıklı ikili anlaşması olan ülkelere, GENEL oranlar ise diğer ülkelere uygulanmaktadır. Tarifeler, ürünün tipine parçalarına ya da ürünün kullanım amacına göre değişmektedir. İthalat vergilerinin çoğunluğu ad-valorem’dir. Ürünün CIF değeri üzerinden tespit edilir. 2007 yılında ithalat vergileri genel olarak ortalama %9,8 seviyesine düşürülmüştür. Bu oran tarımsal ürünlerde ortalama %15.3 sanayi ürünlerinde ortalama 8,5’tir. Çin aynı zamanda bilimsel ve teknolojik araştırmayı teşvik ve ileri teknoloji yatırımlarına imkan vermek amacıyla bu tür ekipman ve makine ithalatında vergi muafiyetine gitmiştir.


Tarife dışı engeller
Çin yetkilileri ithalatı üç kategoriye ayırmıştır:

  • İthalatı yasak ürünler; zehirler, silahlar, toksik kimyasallar.
  • Kısıtlanmış ürünler; ithalat lisansı ya da kota gerektiren ürünler.
  • İzin verilen ürünler; ithalat içinde önemli bir yer tutmaktadırlar.
  • Bu konulara ilişkin bilgiler çoğunlukla Çince yayınlanmaktadır. İngilizce yararlanılabilecek tek kaynak Ticaret Bakanlığı web sitesidir.

    1 Nisan 2007 tarihinden bu yana bazı ürünler için içerik ve hacim açısından ithalat lisansı uygulaması bulunmaktadır. Bu ürünler arasından 338 kategori için Çinli ithalatçılar “otomatik lisans başvurusu yapabilmektedir. Bu işlemden – İthalatına Otomatik Olarak İzin Verilen Ürünler Kataloğu- Ticaret Bakanlığının Gümrük Genel İdaresi sorumludur.

    Çin çok sayıda ürüne tarife kotası uygulamaktadır. Bu sistemde kotaya kadar yapılan ithalat düşük orandan kota aşıldıktan sonraki ithalat daha yüksek bir orandan yapılmaktadır. Bu tür uygulamalar bazı hassas kabul edilen tarım ürünlerine uygulanmaktadır. İşlenmemiş yün, şeker, buğday, pamuk, pirinç, diamonyum fosfat, üre, NPK bileşimli gübreler gibi ürünler bu sisteme tabi bulunmaktadır.


    Vergiler
    Çin’de genel katma değer vergisi oranı % 17’dir. Bazı malların satışı ve ithali % 13 oranında vergiye tabidir. Bunlar: Tarım, ormancılık, hayvancılık ve su ürünleri, yenilebilir sebze yağları ve tahıllar, şehir suyu, ısıtma, soğutma, sıcak su, sıvı petrol gazı, doğalgaz,metan gazı, ev kullanımı için kömür ürünleri, kitaplar, gazeteler, dergiler, yemler, kimyasal gübreler, tarımsal kimyasallar, tarımsal, makineler, çiftçilik için plastik örtü, Metal mineral ürünler, metal olmayan mineral gibi ürün ve hizmetlerdir.

    KDV İstisnaları

  • Tarımsal üreticilerin kendi ürettikleri tarımsal ürünleri satışları,
  • Hamileliği önleyici cihaz ve ilaçlar,
  • Antika kitaplar,
  • Doğrudan bilimsel araştırma, deney ve eğitim amacıyla kullanılmak üzere ithal edilen madde ve cihazlar,
  • Yabancı devletlerden ve uluslararası kuruluşlardan yardım olarak bedelsiz temin edilen madde ve cihazların ithali,
  • İşleme ve montaj sözleşmeleri gereği ve telafi edici ticaret nedeniyle ithal edilmesi gereken makineler ve cihazlar,
  • Özürlülerin kullanımı için kurumlar tarafından ithal edilen cihazlar,
  • Satıcılar tarafından kullanılan malların satışı.
  • Çin’de vergiden istisna veya vergisi indirilmiş işlemlerle uğraşan mükellefler vergiden istisna edilen ve vergisi indirilmiş satış tutarlarını hesaplarında ayrı ayrı göstermelidirler. Hesaplarda ayrı gösterilmediği takdirde istisna ve indirimli vergi kolaylıklarından yararlanamazlar.


    İhracat Kısıtlamaları
    Çin pek çok ürüne ihracat kısıtlamaları ve ihracat vergisi uygulamaktadır. Bu uygulama yerel endüstrilere ipek, pamuk, kösele ve deri, işlenmemiş demir dışı metaller gibi hammadde tedarik etme aracı olarak kullanılmaktadır.


    Sübvansiyonlar
    Ülke içindeki sübvansiyonları sıralamak oldukça zordur. Ancak ihracatta indirekt teşvikler uygulanmaktadır; düşük fiyatlı enerji ve hammadde bunlara örnek olarak gösterilebilir. Devlet şirketleri pek çok banka kredisini tercihli oranlarla kullanmaktadır. Bu borçların büyük bölümü geri ödenmemektedir. Diğer teşvikler; vergi teşvikleri, özel ekonomik bölgelerdeki firmalar için ek imtiyazlar ayrıca Çin’in bazı alanlarda nakit teşvikler uygulamaya devam ettiği de görülmektedir. Ayrıca ihracatta vergi iadesi de uygulanmaktadır.


    Hizmet Engelleri
    Hizmet sunan yabancı firmalar geçici lisansla çalışmakta ve sınırlı coğrafi alanlarda hizmet görmektedir. Kanun ve kurallardaki belirsizlikler hizmet sektöründeki engeller arasında yer almaktadır. Bu alanda yabancı firmaların Çin’li firmalar ile ortaklık kurması ve satış sonrası hizmet vermesine izin verilmemektedir.


    Rekabeti Bozucu Uygulamalar
    1993 yılında yürürlüğe giren ve haksız rekabeti önleyen bir kanuna rağmen halen sorun teşkil edebilmektedir. Bu durum ithal ürünlerin piyasa girişi ile yabancı yatırımların üretim maliyetini yükseltici etkide bulunabilmektedir.

    Genel olarak Çin’in dış ticaret işlemlerinde açıklık ilkesinin yaygınlaştırılması ve ticari kuralların uygulanmasının ülke çapında standart hale getirilmesinin zor olacağı düşünülmektedir. Buna rağmen özellikle sanayi ürünlerinin ithalat prosedürlerinin basitleştirilmesi konusunda önemli gelişmeler kaydedilmiştir. Bu bağlamda, dış ticareti ilgilendiren kanun ve düzenlemelerin duyurulması amacıyla bir gazete yayınlanmaya başlanılmış ve ancak bu gazetede yayınlanan kanun ve düzenlemelerin uygulamada etkili olacağı Çin Devlet Konseyi tarafından karara bağlanmıştır.


    Ürün Standartları ile İlgili Uygulamalar
    Çin standartları ve teknik gereklilikleri bir ticari engel olarak kullanmaya devam etmektedirler. Mamul maddeler için Çin, ithalat öncesinde bir kalite belgesi talep etmektedir. Bu tür belgeleri elde etmek zaman kaybedici ve pahalı olabilmektedir. Burada amaç iç piyasayı korumak aynı zamanda Çin piyasasını ülke kalkınması için gereksiz ürünlerden kurtarmaktır. Çin sıklıkla ürünlerin ihracatçı tarafından özelliklerinin ne olduğu net olarak bilinmeyen Çin standart ve özelliklerine uyumlu olup olmadığının incelenmesi ya da sertifikasyonunu talep etmektedir. Bu tür talepler genellikle Çin piyasasında satılmakta olan yerli ürünlerin kalitelerinin çok üstünde olabilmektedir. Çoğu kez subjektif kriterlerle çözüme ulaşılmakta; bu durum malların ülkeye girişinde gecikmelere yol açmaktadır.

    Kaynak: DTM   |   Editör: DijitalPort.com

    Çin Pazarı İle İlgili Bilgiler